Even inladen

Rieks Swarte

Theatermaker / ontwerper

logo  Logo Swarte Kunst

 

Nu

te zien

Voorstellingen

Potters Beesten

Foto:
De speelgoedvoorstelling is terug!
Voor volwassenen vanaf 8 jaar

Van 21 december 2016 t/m 19 februari 2017 te zien door het hele land. Klik hier voor de speellijst.

De kranten 25 jaar geleden over Potters Beesten: “Prachtig beestentheater van Swarte.” (De Volkskrant),“Humor en bloeddorst.”(NRC) “Sinds Potters beesten durf ik geen muizenval meer te zetten”(De Volkskrant).

De theaterhit van 25 jaar geleden is terug! Vijf verhalen van Beatrix Potter worden opnieuw op het toneel tot leven gebracht met de oorspronkelijke spelers: Rieks Swarte, Ferdi Janssen, Servaes Nelissen en Hans Thissen. Geen middel wordt geschuwd om de verbeelding op gang te brengen: poppen, verkleedpartijen, tekenfilm-acteren, kartonnen decors, namaaksneeuw en vet Brits acteerwerk. Hoe zacht en kwetsbaar de boekjes van Beatrix Potter ook zijn, de vier spelers gaan op het toneel keihard de concurrentie met elkaar aan om de verhalen van Potter tot leven te wekken. Ze buitelen over elkaar en zijn in de tussentijd bepaald niet milder geworden. Gespeeld worden De kleermaker van Gloucester, Jemima Puddle Duck, Het verhaal van mr. Todd, Peter Rabbit en De twee stoute muizen.

Beatrix Potter (Groot Brittannië 1866-1943) werd wereldberoemd met haar aandoenlijke dierenverhalen en prachtige zachtgekleurde tekeningen. Konijntjes, eenden, muizen en katten; het zijn net mensen bij Potter: soms naïef, soms gemeen, lief of heel slim en doortrapt. 25 jaar geleden maakt Rieks Swarte er een voorstelling over waar het speelplezier vanaf droop en waarin hij met zijn medespelers en inventieve decors, prachtige poppen en een oneindige fantasie de dierenwereld van Potters op het toneel bracht. Maar net als toen blijft ook nu Rieks Swarte wel Rieks Swarte: met de soms zoetsappige wereld uit de verhalen wordt met humor en verrassende wendingen keihard afgerekend. 150 jaar na de geboorte van Beatrix Potter gaat Swarte Kunst nog één keer de uitdaging aan. Potters Beesten is een voorstelling die van volwassenen weer kinderen maakt en je, ook al zie je precies hoe het gedaan wordt, weer even laat geloven in je eigen fantasie.

Potters Beesten is de tweede voorstelling die gemaakt wordt door Swarte Kunst; het nieuwe gezelschap van theatermaker en vormgever Rieks Swarte dat hij oprichtte na het eindigen van de Firma Rieks Swarte. Afgelopen jaar werd onder de vlag van Swarte Kunst al De Perzik van Onsterfelijkheid, naar Jan Wolkers, gemaakt. Potters Beesten wordt net als een kwart eeuw geleden gespeeld met Ferdi Janssen, Servaes Nelissen en Hans Thissen. Ferdi Janssen speelde de voorbije jaren bij bijvoorbeeld het Onafhankelijk Toneel, maar was ook te zien in andere producties van Rieks Swarte zoals De Hongerende Weg en Tante Patent. Servaes Nelissen maakte onder eigen naam voorstellingen waaronder De Broekophouder en Mijn Vader was een Poppenspeler en staat nu in het theater met Popje, hou je muil. Hans Thissen is pianist, acteur en regisseur. Hij artistiek leider van Orkest Max Tak, muziektheater voor kinderen en regisseerde voor jeugdtheatermakers Dirk Scheele en Ageeth de Haan. Hij speelde ook in o.a. de volwassenenproducties Amateurs! en De Goede Dood.

Speellijst

wo 21-12-2016 20:00 Toneelschuur (try-out) Haarlem
do 22-12-2016 20:00 Toneelschuur (try-out) Haarlem
vr 23-12-2016 20:00 Toneelschuur (try-out) Haarlem
ma 26-12-2016 15:00 Toneelschuur (première) Haarlem
di 27-12-2016 20:00 Toneelschuur Haarlem
wo 28-12-2016 20:00 Toneelschuur Haarlem
do 29-12-2016 20:00 Toneelschuur Haarlem
vr 30-12-2016 20:00 Toneelschuur Haarlem
zo 1-1-2017 15:00 Toneelschuur Haarlem
di 3-1-2017 19:30 Stadsschouwburg Utrecht Utrecht
wo 4-1-2017 19:30 Stadsschouwburg Utrecht Utrecht
vr 6-1-2017 20:00 Agnietenhof Tiel
zo 8-1-2017 15:00 Schouwburg Amstelveen Amstelveen
wo 11-1-2017 20:15 Schouwburg Ogterop Meppel
do 12-1-2017 20:30 Groene Engel Oss
vr 13-1-2017 20:30 Theater De Blauwe Kei Veghel
za 14-1-2017 20:30 De Lieve Vrouw Amersfoort
di 17-1-2017 19:30 Theater aan het Spui Den Haag
wo 18-1-2017 19:30 Theater aan het Spui Den Haag
vr 20-1-2017 19:30 Kunstmin Dordrecht
za 21-1-2017 20:00 Rotterdamse Schouwburg Rotterdam
zo 22-1-2017 15:00 Rotterdamse Schouwburg Rotterdam
do 26-1-2017 20:15 Theater aan de Slinger Houten
vr 27-1-2017 19:30 Theater De Vest Alkmaar
za 28-1-2017 20:30 Podium Hoge Woerd De Meern
zo 29-1-2017 15:00 Stadsschouwburg de Harmonie Leeuwarden
ma 30-1-2017 20:15 Stadsschouwburg Groningen Groningen
wo 1-2-2017 20:30 De Goudse Schouwburg Gouda
do 2-2-2017 20:30 Theater De Nieuwe Kolk Assen
za 4-2-2017 20:30 Theater De Verbeelding Purmerend
vr 10-2-2017 20:30 De Lawei Drachten
za 11-2-2017 19:30 Theater Ins Blau Leiden
di 14-2-2017 20:30 Theater Bellevue Amsterdam
wo 15-2-2017 20:30 Theater Bellevue Amsterdam
do 16-2-2017 20:30 Theater Bellevue Amsterdam
vr 17-2-2017 20:30 Theater Bellevue Amsterdam
za 18-2-2017 20:30 Theater Bellevue Amsterdam
zo 19-2-2017 15:00 Theater Bellevue Amsterdam

 

Nieuws

15 december om 08.00u: Potters Beesten in de bibliotheek op het Station in Haarlem

Beatrix Potter, wie kent haar dierenverhaaltjes met de mooie tekeningen niet? Peter Rabbit, Jemima Puddleduck en Mr. Tod: stuk voor stuk helden uit het dierenuniversum van Potter. Rieks Swarte brengt de verhalen op geheel eigen wijze op het toneel onder de titel ‘Potters Beesten’. 25 jaar geleden was het al een enorme theaterhit en nu komt de voorstelling deze kerstvakantie terug naar Haarlem. ‘Potters Beesten’ is geen brave vertaling van Potters’ verhaaltjes naar het theaterpodium. Integendeel: de poppen, verkleedpartijen, kartonnen decors, namaaksneeuw en beesten vliegen je met een vette Britse knipoog om de oren. De voorstelling werd gemaakt voor volwassenen vanaf 8 jaar. Maar hoe doe je dat nou eigenlijk: zo’n boekje van Beatrix Potter naar je hand zetten op het toneel? Rieks Swarte komt er alles over vertellen in de bibliotheek en neemt een van de acteurs mee. Samen vertellen en zingen zij stukjes uit de voorstelling en demonstreren ze de prachtige poppen waarmee ze Potters Beesten tot leven zullen brengen.

Meer info

Rieks geeft inleidingen bij Potters Beesten

Wie kan er nou leuker over Potters Beesten vertellen dan Rieks Swarte zelf?
Met behulp van beelden, verhalen en misschien wel een pop en een muziekje legt Rieks uit hoe Potters Beesten ontstaan is 25 jaar geleden, hoe de verhalen va Beatrix Potter in de voorstelling gebruikt worden en hoe de vier mannen nu weer samen op het toneel terecht zijn gekomen. Gegarandeerd een levendig en informatief half uurtje voor jong en oud. De toegang is gratis.

De inleidingen vinden plaats op:

13 januari, Theater de Blauwe Kei, Veghel
Aanvang: 19.15 uur
Website

17 en 18 januari in Theater aan het Spui
Aanvang: 18:45

 

STAALboek

Restaurant STAAL op de hoek van de Gedempte Oude Gracht en Zuiderstraat in Haarlem heeft Swarte gevraagd de geschiedenis van het pand te beschrijven, een pakhuis uit de late middeleeuwen. Het blijkt een nogal bewogen geschiedenis achter de rug te hebben. Binnenkort wordt het verhaal gedrukt en is het bij STAAL te koop. Suze Swarte werkt aan de lay out.

Straks

Plannen

Het Lorentzlab in het Teylers Museum

lorentzlabIn mei 2017 opent het Lorentzlab in het Teylersmuseum. Het is de reconstructie van het laboratorium en de werkkamer van Professor Lorentz, die tussen 1910 en 1928 curator was van het Teylers. Grote namen kwamen langs bij deze Nederlandse Nobelprijswinnaar, zoals Einstein die samen met hem er de relativiteitstheorie verfijnde. In de Lorentztour nemen twee acteurs u mee naar die ruimtes die een kleine honderd jaar verborgen waren. Ze vertellen je hoe Lorentz hard werkte aan allerlei wetenschappelijke projecten, zoals het berekenen van de waterstromen voor de toekomstige afsluitdijk. Als het meezit worden er ook proeven gedaan in het laboratorium. En de Lorentztour wordt besloten met een knal van de gereconstrueerde elektriseermachine van van Marum.

De verbouwing is nu nog in volle gang. Intussen studeren we, organiseren we en maken we plannen. Ad de Bont schrijft de tekst. De rondleiding zal voorlopig vier keer per dag plaats hebben.

Onderzoek: Raymond Westerling

Of het ooit een voorstelling wordt weten Swarte en Nicoline Nagtzaam geen van beide. Ze zijn in een materie gedoken, zo omvangrijk en complex dat het de vraag is waar het uiteindelijk terecht komt. Een productie over de politionele acties in ons oude Indië, vlak na de oorlog. Het verhaal van Raymond Westerling, die van koningin Wilhelmina een licence to kill kreeg om de orde in de kolonie te herstellen. Het verhaal over een man die er naderhand geen enkele spijt van had duizenden doden op zijn geweten te hebben. Het verhaal van een man die daarna operazanger werd. Maar ook het verhaal van een land dat zijn verleden maar niet in zijn geschiedenisboeken duldt.
Wordt vervolgd…

DE TEEKENING & STRAKS

deteekening
Het begon met HET KLOOSTER, een fictieve archeologische vondst op Terschelling. Een locatievoorstelling die over een aantal jaren gespreid tijdens Oerol plaats zou vinden. Het project is gestart in 2014, maar na een paar afleveringen is het project geëindigd, waardoor DE TEEKENING en STRAKS nooit te zien zijn geweest.

DE TEEKENING
Zeven tekenaars tekenen in doodse stilte de toekomst uit. Een tekening van 2 meter breed en 12 meter lang. Om hen heen hangt een tentoonstelling van de in 1991 gestorven tekenaar/componist Jurriaan Andriessen. Naar aanleiding van “grenzen aan de groei” van de club van Rome (de aanzet tot de milieubeweging) schiep hij ELDORICA. Zijn positieve Utopia. Met DE TEEKENING stellen we ons voor hoe onze toekomst in Europa er uit gaat zien.

STRAKS

Bij DE TEEKENING wordt de collegevoorstelling STRAKS gespeeld. Niet alleen wordt er een blik in de toekomst geworpen, maar vooral hoe we die toekomst kunnen bereiken. We onderzoeken het menselijk gedrag en vooral de implicaties van het menselijk gedrag op de besluitvorming over onze toekomst. Is onze democratie nog een werkelijke democratie bijvoorbeeld, en… hoe laten we iedereen weer de verantwoordelijkheid dragen voor z’n daden om een goede toekomst te krijgen voor ons en voor wie er na ons leeft.

Nu de plannen voor DE TEEKENING en voor STRAKS niet meer doorgang kunnen vinden binnen Oerol, worden ze meegenomen om ze wie weet waar toch gespeeld te krijgen. U hoort van ons.

Wie

RIEKS SWARTE

Foto: Javier López Piñón

Rieks Swarte (1949) begon zijn carrière in 1969 bij toneelgroep Centrum . In de jaren 1970 -1975 studeerde hij aan de theaterschool Amsterdam, afdeling regie. Daarnaast bezocht hij ook een jaar de kunstacademie. Omdat hem niet duidelijk was of hij nou ontwerper wilde worden, dan wel poppenspeler, was de regieopleiding de beste keuze.

Rieks Swarte werkte o.a. bij Politiek Theatergroep Proloog, bij het Onafhankelijk Toneel en Maatschappij Discordia.
Na een aantal jaren ontwikkelde hij een eigen stijl waarin het beeldende en het theatrale samenkwamen: de speelgoedvoorstelling. Ook kwam daar het poppenspel bij. Zijn vaste werkplek werd de Toneelschuur in Haarlem, al werkte hij ook als gast bij verschillende gezelschappen. Een langdurige samenwerking ontstond met Liesbeth Coltof (Huis aan de Amstel / De Toneelmakerij).
In 1991 maakte Rieks Swarte de stap naar de grote zaal bij Toneelgroep Amsterdam met “de Gysbreght”. Later volgden het Zuidelijk Toneel en het ROtheater waar hij groots gemonteerde familievoorstellingen maakte. Inmiddels richtte hij met een structurele subsidie zijn FIRMA RIEKS SWARTE op, met de Toneelschuur in Haarlem als producent. Swarte maakte er stukken als Potters Beesten, Het Tapijt, 1001 Nacht, Written on the Wind, Frankenstein, Woord, Het Panorama van de Eeuw, Alice, Tante Patent, Uittocht en Jip en Janneke.
Daarnaast bleef Rieks Swarte ook voor anderen werken. Hij maakte veel ontwerpen en ging coproducties aan met Liesbeth Colthof, waaronder de Hongerende Weg (naar Ben Okri) en Shakespeares De Storm. Voor de VPRO maakte hij een kinderserie in schimmenspel, gaf les in decorontwerp op academie Minerva in Groningen, ontwierp het grootste schilderij ter wereld voor de opening van de Amsterdam Arena (dat gelijk in het Guiness Book of Records terecht kwam). Intussen maakte hij zogenaamde collegevoorstellingen waarin ingewikkelde zaken helder en met veel spullen uiteengezet worden. Ook maakte Rieks Swarte locatietheater. Zijn werk was veel te zien op het Oerolfestival. Zo werkte hij bijvoorbeeld aan HET KLOOSTER, een archeologische/theatraal meerjarenproject. Naast het maken van producties en het ontwerpwerk geeft hij nog steeds les aan verschillende kunstopleidingen.
Rieks Swarte won de Jan Nelissen Poppenspelprijs en de Nicolaas Wijnbergprijs voor het decorontwerp van De Storm.
Per 2014 hield de FIRMA op met bestaan en is Swarte verder gegaan met een nieuw theaterbedrijf: stichting SWARTE KUNST.
Onder SWARTE KUNST kwamen een aantal opdrachten tot stand en in het voorjaar 2016 werd een eerste eigen productie uitgebracht: DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID, naar Jan Wolkers

ENGLISH SUMMARY

About Rieks Swarte and his work

Rieks Swarte (initiator and director/ puppeteer/ scenery designer) has had many years of experience in the theatre. He graduated from the theatre school as a theatre director in 1975 and developed his own style, “the toy performance”, where the visual and the theatrical are brought together. He made “Het Tapijt” (“The Tapestry”) about the famous Bayeux tapestry and later made family theatre productions with, amongst others, the ROTheatre. He has directed and designed many times for youth theatre groups such as the Toneelmakerij (Liesbeth Coltof).

Rieks set up his own company in 1991, the FIRMA RIEKS SWARTE, for which he received government funding.  In 2014, this company closed down and he set up a new company: “SWARTE KUNST”. In the spring of this year he made “De Perzik van Onsterfelijkheid” (“The Peach of Immortality”) based on the novel by Jan Wolkers.

ZAKELIJK

META WEYSCHEDé

Meta Weyschedé is zakelijk leider van Rieks Swarte en stichting Swarte Kunst. Zij heeft haar sporen verdiend bij Theater De Krakeling, waar ze 18 jaar geleden vertrok om bij HUIS AAN DE AMSTEL / DE TONEELMAKERIJ als productieleider/chef techniek te gaan werken.

Toen

Producties

GRONDIJS MULDER KIESMAN 1985

grondijs

Erich Kästner’s EMIL UND DIE DETECTIVE werd Swartes eerste SPEELGOEDVOORSTELLING. Hij maakte deze samen met Annet Kouwenhoven bij Maatschappij Discordia. De pers merkte het op, hij bleek een eigen stijl te hebben en Swartes carrière als beeldend theatermaker was eindelijk begonnen. Emil rijdt voor het eerst van zijn leven met een tram in grootstad Berlijn. Met een videocamera op een sleetje werd er door een nagebouwde maquette in gegalvaniseerd blik gegleden, waarin minibroodjes de treinen, trams en auto’s voorstelden.

HET CABINET VOOR NATUUR EN KUNST 1987

cabinet voor natuur en kunst

Een collegevoorstelling vanwege het 200-jarig bestaan van het gebouw FELIX MERITIS. In de demonstratiezaal van dit kunst- en wetenschapgenootschap ten tijde van de verlichting, maakte Swarte c.s. een zestal korte reconstructies, bestaande uit voorstellingen met een inleiding en een dansje. Een aanschouwelijk college over ingewikkelde onderwerpen die zeer eenvoudig te begrijpen waren. Op de première bliksemde het buiten achter de ramen tijdens de proef met de elektriseermachine.

HET TAPIJT 1989

tapijt

HET TAPIJT VAN BAYEUX is een borduurwerk van 72 m. breed en 30 cm hoog dat als een stripverhaal de geschiedenis vertelt van de Battle of Hastings. Het toont een prachtig beeld van die tijd: 1066.

Met z’n drieën speelden ze kinderen die de hele oorlog nadeden, totdat die uitmondde in een ruzie onderling en het net zo slecht afliep als met de koning van Engeland. Aan het eind werd er een veldslag geleverd met schoenleesten, lijmtangen, hertengeweien enzovoort.

DE GYSBREGHt 1991

gijsbregt

Gerardjan Rijnders, toen artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, vroeg Rieks Swarte om de Gysbreght te doen; een inmiddels onderbroken 360-jarige traditie van het Amsterdams stadsgezelschap voor nieuwjaarsdag. Het werd een poging tot reconstructie van hoe de voorstelling er in 1637 uitgezien zou kunnen hebben. De bezetting was grotendeels Vlaams en bestond uit uitsluitend mannen, zoals in Vondels tijd gebruikelijk was. Er stond op het toneel een compleet miniatuur-Amsterdam. De voorstelling werd voorafgegaan door een college over de stad in de Gouden Eeuw, dat “Rome wilde zijn in het kleen”.

POTTERS BEESTEN 1991

potters beesten

Vijf kleine dierenverhaaltjes naar Beatrix Potter. Vier poppenspelers geven op allerlei manieren de verhaaltjes vorm. Maar ze zijn nogal rivaliserend, argwanend, eigenwijs en individualistisch. Een hilarische voorstelling, die twee tournees beleefde. Mierzoete verhaaltjes met een twist. Het plan is om POTTERS BEESTEN te hernemen.

GEBROEDERS LEEUWENHART 1992

Leeuwenhart

Dit was de eerste samenwerking met Liesbeth Coltof. Rieks Swarte maakte deze voorstelling bij haar HUIS AAN DE AMSTEL. Het werd een poëtische kleine zaal voorstelling naar het prachtige boek van Astrid Lindgren over twee broertjes die samen in een zelfverbeeld land wonen, waar draken moeten worden verslagen om de dood in de ogen te kunnen zien.

OPENING AMSTERDAM ARENA 1996

opening arena

Toen in 1995 de Amsterdam ArenA geopend werd, moest de grasmat worden onthuld. Daarvoor vroeg Matthijs Rümke aan Swarte of hij dat kon klaren. Het werd een doek ter grootte van een voetbalveld, beschilderd als een zee, waarop met 500 spelers, die er schepen over lieten varen, als in een Romeins spiegelgevecht. Tijdens de generale repetitie kreeg Swarte van drie notarissen te horen dat hij het grootste schilderij ter wereld had ontworpen en dat het in het Guiness Book of records kwam te staan.

KLEINE SOFIE EN LANGE WAPPER 1997

kleine sofie

Een familievoorstelling bij het RO-theater, naar het magistrale boek van Els Pelgrom. Een meisje wil voordat ze sterft, weten wat er in de wereld te koop is. Ze duikt in de poppenkast en met haar onberekenbare maatje Lange Wapper, meneer Beertje en de kat Terror, beleeft ze allerlei avonturen. Op het punt dat zij als zwak meisje de kracht opbrengt om haar makkertjes te redden in een grote storm op zee, sterft ze.
Met muziek van Fay Lovski.

ALICE 1998

Alice

Omdat Alice (Lies Visschendijk) moest groeien en krimpen was er een perspectivische kijkkast gemaakt met echte antieke meubeltjes. Als ze vooraan stond, was ze klein en achteraan was ze enorm. Ook werd er een antiek bosdecor gebruikt.
Het was een absurde vertoning van een absurd boek. Een anarchistisch victoriaanse voorstelling die enigszins uit de hand liep.

HONDJE 1998

hondje

Een familievoorstelling naar het Franse kinderboek van Daniel Pennac. Een hondje dat op een vuilnishoop geboren wordt, trekt er op uit om door een verwend meisje gered te worden uit het asiel. Als ze na de zomervakantie terug in Parijs zijn, wordt Hondje helemaal vergeten en loopt hij weg. Dan ontmoet hij een toonbeeld van vrijheid genaamd Prairiewolf, die bij een beeldhouwer woont. Hondje en Prairiewolf worden de beste vrienden. Ze besluiten wraak te nemen op de familie, door het hele appartement te slopen en daarmee komt alles weer goed.
De voorstelling speelde in mei 2000 een maand lang in New York.

JA ZUSTER NEE ZUSTER 1999

ja zuster

De vierde familievoorstelling bij het RO-theater naar de beroemde televisieserie uit de jaren zestig. Een initiatief van de FIRMA met als coregisseur Pieter Kramer en Loes Luca als zuster Klivia. Het werd iedere avond een feestje. De voorstelling heeft ook nog een paar avonden in een vol Carré gespeeld!

DE HONGERENDE WEG 2003

hongerende weg 1

Een wens van 10 jaar. Samen met Liesbeth Coltof eerst uitgebreid deze magistrale roman van Ben Okri bewerkt tot een toneeltekst. Een “Afrikaanse” setting: de catwalk in het midden en het publiek aan weerszijden ervan. Het epos gaat over een zogenaamd Abiku-kind, dat voor de helft in de geestenwereld staat en voor de andere helft in de wereld van de levenden. Hij maakt mee hoe zijn vader al het geld er doorjaagt om politicus te worden en daarna wereldkampioen boksen. Zijn moeder probeert liefdevol en oververmoeid de eindjes aan elkaar te knopen met het verkopen van vis op de markt. De geesten vallen het kind steeds lastig om hem terug te lokken naar het voorgeborchte. Zijn vriendje Ade kiest er voor om terug te gaan. Azaro niet, omdat het op de wereld zo mooi is en: omdat een bal er kan stuiteren.
Veel poppen, veel muziek van Beppe Costa, veel spelers, een erg duur project, maar het behoort tot het mooiste van het repertoire.

CORDOBA / WOORD 2004

cordoba

Een van de echte collegevoorstellingen was WOORD. Matthijs Rümke bedacht dat 7 gezelschappen uit Nederland en Vlaanderen zouden rondreizen met 12 voorstellingen over Cordoba rond het jaar 1000. “Woord” ging over een stucwerkpaneel uit de synagoge van Cordoba. Het lijnenspel hiervan is betoverend en onbegrijpelijk. Met de gulden snede kon ik er niet mee uit de voeten. Gerardjan Rijnders maakte een stuk waarin de bouw van koepels en de vedische rekenkunde, het magische vierkant en een schietlood, ons brachten tot een wel heel bijzondere Cordobese Gulden snede. Moeilijke materie, maar wel een voorstelling vol verwondering en schoonheid.

OOM TOON, WAAR GEBEURD 2007

tijl

De KVS in Brussel vroeg om een familievoorstelling. Het werd OOM TOON, een voorstelling over Swarte’s eigen familie. Anton van de Velde, de broer van zijn oma, was Vlaams katholiek militant en een expressionistische toneelschrijver. Zijn meesterwerk was TIJL. Hij correspondeerde, vanaf de Eerste Wereldoorlog tot na de Tweede, met Swarte’s grootvader Jos de Klerk, toonkunstenaar te Haarlem, gevlucht in de Eerste Wereldoorlog. In hun kunstbroederschap deelden ze aanvankelijk hun diepste geheimen, maar na de Tweede Wereldoorlog liepen hun meningen over de wereld uiteen. Een Vlaams-Nederlandse familiegeschiedenis met ook minder mooie kantjes in een groots gemonteerde voorstelling in de twee zalen van de KVS, voor de familiegeschiedenis en de reconstructie van TIJL.

TANTE PATENT 2009

tante patent

TANTE PATENT van Annie M.G. Schmidt was een krantenstrip uit de jaren vijftig. Het verhaal gaat over een burgervrouwtje, die een Batavier over de vloer krijgt die zijn offervat terug wil. Die Batavier weet zich niet echt te gedragen, maar tante Patent houdt zich staande met haar lijfspreuk: “Wat is het leven toch gemakkelijk, als je maar gewoon doet.” Het hele stadje raakt vervolgens in de ban van de Batavier met zijn vrijheidsopvattingen, maar de vrijheidsorgie valt een beetje tegen. Alles keert weer terug bij het oude als de Batavier en het offervat weer terug kunnen naar het walhalla.

Tante Patent werd gespeeld door de onvolprezen speler Ferdi Janssen, al ruim 25 jaar Swartes vaste acteur. Een voorstelling met veel spullen en plezier.

L’ENFANT ET LES SORTILÈGES 2009

 

l'enfant 2

Toen het Limburgs Symfonie Orkest een jubileerde, pakten ze uit met de kinderopera van Ravel over een stout jochie dat door zijn slachtoffers wordt teruggepest, tot hij tot inkeer komt en om zijn mamma roept. Grote bezetting van het orkest onder leiding van Ed Spanjaard, met koor en een aantal zangers. Voor het podium stonden negen schildersezels, waarop een decor van 40 cm hoog en 12 meter breed opgesteld stond, waar talloze poppetjes van papier de opera verbeeldden. Het hele poppenspel werd live gefilmd en geprojecteerd boven het orkest.

NACHTSCHADE 2010

Nachtschade

Een bijzonder juweeltje van Gienke Deuten. Drie Oost-Indiëvaarders in de Gouden Eeuw keren terug in Delft, de bakermat van het Hollandse licht van Vermeer. Maar ze ontdekken dat het licht verdwenen is. Dan wordt het wachten en ouwehoeren of een stukje blokfluit spelen. Een hilarische, poëtische voorstelling, met het interieur van “Het Melkmeisje” en “Het Gezicht op Delft” in karton.

UITTOCHT 2011

Uittocht

Een jaar of tien geleden werd de koffer van de Frans-Russische Joodse schrijfster Irène Nemirovski gevonden, die ze aan haar kinderen had meegegeven voordat ze werd afgevoerd naar Auschwitz. In de koffer bleek het minuscuul geschreven manuscript van een roman te zitten: STORM IN JUNI.

Nauwkeurig beschrijft Nemirovski hoe de wegen op het platteland rond Parijs verstopt raken als alle Parijzenaars moeten vluchten voor de bezetter. Hoe de mensen zich in zo’n toestand als beesten gedragen. Een prachtboek. 60 jaar nadat het geschreven was, werd het alsnog een bestseller.

Na zestig jaar kwam Denise Epstein terug in het stadje Issy-l’Évêque waar ze ondergedoken zaten. Ze dwaalde twee uur lang door het huis waar sindsdien niets aan veranderd was. In de voorstelling werden het verhaal van de roman en dat van Denise door elkaar verteld. Een documentaire live op het toneel met maquettes, vondsten uit de koffer, video, live muziek en actrice Joke Tjalsma.
Op het scherm waren beelden te zien van de lange files op de landwegen, de overvolle stations, rijke families die vertrekken, hun personeel etc. Uiteindelijk dwalen we met de ogen van Denise door het huis. Een maquette van de kamers en een videocameraatje vertelden het verhaal.

DE STORM 2011

De storm

Liesbeth Coltof liep al jaren met het plan voor DE STORM van Shakespeare voor mensen vanaf 8 jaar. Een stuk over een oudere man die van wrok tot vergeving komt voor 8-jarigen? Een kwestie van niet door de knieën gaan en vertrouwen op Shakespeares genie. We hebben ook geen concessies gedaan door het stuk bijvoorbeeld naar het heden te vertalen. Het verhaal is erg allegorisch en symbolisch, maar best begrijpbaar te maken als je het proces van tovenaar Prospero voor ogen houdt. We bedachten een interieur-decor, dat staat voor de binnenkant van zijn hoofd. Het werd een kubus die zich opende en alle muizenissen in het hoofd van Prospero zichtbaar maakt. De spelers zijn de elementen van zijn ontwikkeling.

We kregen de Zapp-prijs voor de voorstelling, werden verkozen tot de tien beste producties van het jaar en het decor kreeg de Wijnbergprijs. In september 2013 speelde de voorstelling in Moskou en daarna ging hij voor de tweede keer op tour door Nederland en Vlaanderen.

JIP EN JANNEKE, DE MJOEZIEKUL 2011

Jip en Janneke

JIP EN JANNEKE was de familievoorstelling die DE FIRMA maakte in coproductie met BOS-PRODUCTIES. Tientallen plotloze verhaaltjes werden aaneengesmeed tot een voorstelling. Het speelde zich af in de tuin van Jip, waar ze hun eigen toneelstuk speelden. De ouders waren een rare mensensoort vanuit de kinderen gezien. Twee prachtige levensechte poppen speelden de kinderen. Tekst: Elly van Dooren, liedjes: Fay Lovski. De productie speelde 170 keer!

DE CABANON 2012

De cabanon

Le Corbusier bouwde zijn eigen monnikencel, “le Cabanon”, aan de Middellandse Zee voor de vakanties. Rieks Swarte werd gevraagd om voor een expositie zijn eigen cabanon te bouwen, als een zelfportret in architectuur. Inmiddels is deze cabanon al op drie verschillende plekken te zien geweest.

TO BE OR NOT TO BE 2013

To be or not to be

Matthijs Rümke vroeg Swarte voor het jaarlijkse theaterspektakel van HET ZUIDELIJK TONEEL het decor te maken. Een remake  van de film TO BE OR NOT TO BE van Ernst Lubitch uit 1942, voor op het toneel. Het speelt zich af tijdens de invasie van de nazi’s in Polen in 1939. Een toneelgezelschap, wiens nazi-revue verboden is, maakt gebruik van hun decors en kostuums om hun verzetswerk in daden om te kunnen zetten. In een komedie van vergissingen proberen ze een spion te ontmaskeren. Het enorme decor zag er geïmproviseerd uit, maar was tot in het kleinste detail bedacht. Dit spektakel werd gespeeld door een fine fleur-cast aan acteurs en bekende cabaretiers. Gijs de Lange nam de regie over.

DRIE VOORBEELDIGE MANNEN 2013

Drie voorbeeldige mannen

Jan Kassies (oprichter van de theaterschool), Ritsaert ten Cate (Mickerytheater- en Dasartsdirecteur) en Jac Heijer (de beste toneelrecensent ooit) – kwamen op 8 mei 2013 voor een avond terug uit het hiernamaals om hun licht te laten schijnen op onze barre culturele tijden. Zoals deze heren Rieks Swarte ooit inspireerden met hun opvattingen over theater, de wereld, vrijheid, verantwoordelijkheid en kunst, zo gaf Swarte zelf hiermee op zijn beurt als artist-in-residence het stokje door aan zijn techniekstudenten op de theaterschool in Amsterdam. Het werd een gedenkwaardige, voorbeeldige avond.

HET KLOOSTER 2014/2018

Het klooster

HET KLOOSTER was een fictieve archeologische vondst op Terschelling. Een locatievoorstelling die over een aantal jaren gespreid tijdens Oerol plaats zou vinden. Het project is gestart in 2014, maar na een paar afleveringen is het project geëindigd, hierdoor hebben DE TEEKENING en STRAKS niet plaats kunnen vinden op Oerol. Er wordt geprobeerd een vervolg aan dit project te geven, voor meer informatie kijk onder het kopje ‘straks’.

CINDERELLA 2014

Cinderella 1

In 2014 vroeg het Koninklijk Concertgebouw Orkest aan Swarte om met live videoprojectie CINDERELLA van Sergei Prokofiev te verbeelden. Hij maakte vier boeken vol met tekeningen, die hij in beweging bracht met een videocameraatje er boven.

HET BEGIN VAN ALLES 2015

Het begin van alles

Een voorstelling over het ontstaan van de wereld voor jonge kinderen, gemaakt samen met Liesbeth Coltof bij de Toneelmakerij. Twee verhuizers vinden een meisje in een van de verhuiskisten en stellen zich de hele schepping voor. Een voorstelling geïnspireerd door scheppingsverhalen uit de hele wereld.

VERBORGEN VERHALEN / HET PALEIS OP DE DAM 2015

Verborgen verhalen- het paleis op de dam 2015

Voor de opening van de tentoonstelling VERBORGEN VERHALEN in het paleis op de Dam, over de allegorische symbolen in het paleis zelf, werd een toneelstuk gemaakt over Atlas, Jacob van Campen en de stedenmaagd. Op haar 15 meter lange sleep, droeg de stedenmaagd het uit karton gemaakte Amsterdam uit de Gouden Eeuw de zaal in. Prinses Beatrix kwam kijken.

DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID 2015: Een voorstelling naar de roman van Jan Wolkers

 

perzik 1

Als eerste productie van STICHTING SWARTE KUNST werd in 2015 DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID gemaakt, naar het boek van Jan Wolkers.

Het verhaal van een oude verzetsheld, Ben Ruwiel, die met lede ogen moet toezien hoe op 5 mei 1980 Canadezen opnieuw glorieus Amsterdam binnentrekken.  Al monologend slaat hij zich door de dagen. Deze dag gebruikt hij om orde op zaken te krijgen in zijn leven. Hij ruimt op, zoekt hoopvol naar een nieuwe brommer voor zijn vrouw langs de gesloten winkels in de stad. Zijn zoektocht blijkt de film van zijn leven te zijn. Als de hond op de volkstuin sterft , is het laatste strohalmpje liefde tussen hem en zijn vrouw in rook opgegaan.

De voorstelling is één grote monoloog met  tegenspeler. Met een cameraatje tast Swarte talloze tekeningen af, waarmee deze laatste zoektocht door Amsterdam op een scherm in beeld wordt gebracht. Een gerpäuschmacher maakt het geluid en muziek.

Met: Rieks Swarte, regie en video / Rik van den Bos tekst / Ali Çifteci, de man / Margje Wittermans, tegenspeelster / Hendrik Walther, geräuschmacher.

THE MOTHER OF BLACK-WINGED DREAMS 2016

kulenti1

In de nazomer van 2016 deed Swarte de vormgeving van THE MOTHER OF BLACK-WINGED DREAMS een moderne opera van Hanna Kulenti.

Javier López Piñón regisseerde de zangers van de Nieuwe Opera Academie met een ensemble van het Nationaal Jeugd Orkest. De voorstelling was op locatie in de Zwitsalfabriek te Apeldoorn. De lege hal werd met krijt volgeschreven en getekend, levensgrote poppen en gemaskerden verbeelden de waanbeelden van de gespleten persoonlijkheid waar de opera over ging.

Decorontwerpen

TANTE PATENT

© Sanne Peper

LIUWEHERT

liuwehert

Liuwehert (2) Liuwehert 3 Liuwehert 4

GRONDIJS MULDER KIESMAN

Grondijs 1 Grondijs 2 Grondijs 3 Grondijs 4

HONDJE

`Hondje

OPENING ARENA

Opening Arena 3Opening Arena 2

DE GYSBREGHT

Gijsbrecht 1 Gijsbrecht 2

HET TAPIJT

tapijt 1 Tapijt 2

CABINET VOOR NATUUR EN KUNST

cabinet 1 cabinet 2

KLEINE SOFIE EN LANGE WAPPER

Kleine Sophie 1

FRANKENSTEIN OF DE LANDSCHAPPEN VAN DE ZIEL

Frankenstein 1

UITTOCHT

Uittocht 1 Uittocht 2

DE STORM

Storm 1

DE CABANON

Cabanon

VERBORGEN VERHALEN / PALEIS OP DE DAM

Verborgen verhalen

Grafisch ontwerp

2 cordoba

2 cordoba

3 gordijn

3

4 kreeft

4 kreeft

5 konijnenhok

5 konijnenhok

6 plattegrond

6 plattegrond

7 vooraanzicht

7 vooraanzicht

8 visjes

8 visjes

10 hongerende weg

10 hongerende weg

11 voorbij gangers

11 voorbij gangers

12 hoofdjes

12 hoofdjes

13 paard

13 paard

14 verloren geheim

14 verloren geheim

16 staatsieportret

16 staatsieportret

18 Alice

18 alice 2

19 artefactotum

19 artefactotum

20 tante patent

20 tante patent

23 liuwehert

23 liuwehert

24 auto en papier

24 auto en papier

25 klooster 2014

25 klooster 2014

26 drie voorbeeldige mannen

26 drie voorbeeldige mannen

27. De Perzik van Onsterfelijkheid

Beeld voorkant flyer Perzik

28 houtsnede1

rieks-grafisch1

29 houtsnede2

rieks-grafisch2

Filmpjes

VERZAMELD WERK

GYSBREGHT

AMSTERDAM ARENA

Theater van het GEHEUGEN

JA ZUSTER NEE ZUSTER

IK ZOEK HET PALEIS

TANTE PATENT

L’ENFANT ET LES SORTILÈGES

JIP EN JANNEKE

DE STORM

HET BEGIN VAN ALLES

DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID

Boek

FIETSEN DOOR DE WITTE HEERENSTRAAT

FIETSEN DOOR DE WITTE HEERENSTRAAT is een verhaal, dat uit de hand is gelopen naar aanleiding van het straatfeest van de Witte Heerenstraat. In deze straat in Haarlem stond in de late middeleeuwen een klooster van Norbertijnen die in witte pijen rondliepen, vandaar de naam van de straat. Na onderzoek bleek dat er in dat klooster anderhalve eeuw eigenlijk alleen maar ruzie was gemaakt, zodat het stadsbestuur op instigatie van de paus zelf het klooster ophief. Er was sprake van wangedrag. Natuurlijk wil je er dan achter komen wat er aan de hand was. Dat werd een zoektocht naar onderaardse tunnels tussen de nonnenkloosters ernaast en babyskeletjes in een put.

Het werd een hele geschiedschrijving van de straat die ik op 31 januari 2016 voor de bewoners van de straat met lichtbeelden vertelde. 24 april werd het verhaal nogmaals gehouden in het Museum Haarlem in het groot Heiligland.

Intussen is Swarte bezig met de uitgave van een boek op bestelling

En

Teksten

Speech in het kader van Theater na de Dam, 4 mei 2015

Vandaag is het 4 mei, het moment waarop de doden van de Tweede Wereldoorlog worden herdacht. Dat doen we hier dan ook. We houden twee minuten stilte, we hangen de vlag half stok en morgen vieren we dat het allemaal toch nog goed is gekomen. Met het spelen van een stuk uit DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID naar het boek van Jan Wolkers herdenken we ook die mannen en vrouwen uit het verzet die de oorlog overleefden en de rest van hun leven door moesten met die hele oorlog op hun rug.

Vanavond is het precies 35 jaar geleden dat er een fles sherry tegen de muur stuk werd gegooid in de Uiterwaardenstraat nummer 105 in Amsterdam. Een echtpaar maakt ruzie om de parade die de volgende dag op Bevrijdingsdag 1980 gehouden gaat worden. De Canadese veteranen zullen dan in triomf de stad opnieuw binnentrekken over de Berlagebrug. Voor de ruziemakers is het een hard gelag te moeten toezien dat die oude kerels de eer krijgen die eigenlijk hen toekomt. Kun je het dan nog wel maken naar die zegetocht te gaan? Ben en Corry, want over hen heb ik het, hebben in het verzet gezeten, Corry wat heldhaftiger dan Ben. Ze zagen na de oorlog hoe hun idealen verkwanseld werden en erger nog dat er weinig terecht kwam van de vrijheid waar ze zo voor hadden gevochten. Het begon met de koude oorlog, onder den Uyl viel het nog allemaal wel mee, maar vanaf Van Agt kon het er alleen maar erger op worden.

Ikzelf zag op die Bevrijdingsdag de oude Canadezen in de verte over de Berlagebrug de stad intrekken. Ik woonde toen op mijn woonboot “de Vrachtzoeker 1” en stond aan dek. Door het luik zag ik op de TV het gebeuren in close up. Waarom ik toen niet ben gaan kijken op de brug en in de stad? Ik denk door de grimmigheid die er in die dagen heerste. Maar ook, omdat het een vertoning was die niets te maken had met de idealen die wij toen koesterden. De stad had een feestje nodig. Ze was er aan toe. Die Bevrijdingsdag 35 jaar na de bevrijding kwam als een geschenk uit de hemel gevallen. Een week eerder was Beatrix tot koningin gekroond en dat was niet zonder slag of stoot gegaan. “Geen woning, geen kroning” was de leus en er werd hard gevochten voor de idealen van die tijd. De sfeer in Amsterdam was grimmig geworden. Regelmatig reden tanks en wagens van de ME over de Amsteldijk de stad binnen om de krakers te lijf te gaan.

Tijdens het onderzoek voor het maken van DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID zocht ik als een stalker naar alles wat nodig was voor de productie. Ik wilde alles weten over de Rivierenbuurt, over de Uiterwaardenstraat, over de plekken in de stad en ik zocht naar beelden en gegevens over 5 mei 1980 (zelfs het weer) en over de oorlog en het verzet. Iemand vertelde me dat je kan surfen naar HET JOODS MONUMENT. Dat is een site waarop je kunt lezen wie waar woonde in 1940 en hoe het er uitzag na de bevrijding. Op een zondagavond ben ik ‘m gaan googelen. “Uiterwaardenstraat 105 drie hoog”. Nee, geen joodse bewoners toen op nummer 105. Veel buren waren dat wel. Vaak met achternamen van goede bekenden. Uiteindelijk was ik 3 uur aan het turven op alle 400 adressen in de Uiterwaardenstraat. 407 joodse bewoners waren vermoord. De meesten in Bergen Belsen, een deel in Auschwitz en de rest in andere kampen. Slechts 5 waren tijdens de oorlog een natuurlijke dood gestorven in de Uiterwaardenstraat zelf. En het aantal bewoners dat terugkeerde was minimaal. De Amsterdamse Rivierenbuurt, waar de Uiterwaardenstraat zich in bevindt, is ooit uit idealisme gebouwd om de gewone werkende mens een verheffend bestaan te geven in goede woningen. Omdat je je welvaart nu eenmaal hebt te delen met elkaar, vond men. De Rivierenbuurt was een buurt met veel joodse bewoners. De Rivierenbuurt was ook de buurt met de meeste verzetslieden tijdens de oorlog.

Wolkers, die in 1980 in de buurt woonde, wist dat en wilde met zijn boek DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID een monument maken voor die verzetslieden. Dat willen wij ook met het spelen DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID. Om duidelijk te maken dat vrijheid iets is dat voor ons misschien vanzelfsprekend is, maar voor heel veel mensen in deze wereld niet. Wij hebben, de meesten van ons, geen oorlog meer meegemaakt in onze levens. Dat is uniek in de geschiedenis. Je kunt je tegelijkertijd afvragen of we met onze rijkdom de oorlogen niet hebben geëxporteerd. Of dat het soort oorlogen van landen tegen landen zoals die van 40-45 nog wel bestaan. De weelde waarin wij mogen leven is het nog geen excuus om badinerend te doen over de idealen waarvoor toen is gestreden: zoals een welkom voor iedereen en je welvaart delen, bijvoorbeeld.

Wat is er nu nog over van die vrijheid waarvoor er toen gevochten is? In wat voor wereld leven wij inmiddels? De koude oorlog en later de val van de muur hebben het communistisch ideaal de nekslag gegeven. De laatste krakers zijn vorige maand uit de panden van de binnenstad gezet. Inmiddels zijn we een crisis aan het overleven. We accepteren dat banken die omvallen door de staat worden beloond en de verliezen worden verhaald op de bevolking. Is dit wat de bedoeling was? Mensen die geen mogelijkheden meer hebben om terug te keren naar hun land geven we geen bed bad en brood meer. Moedwillig verkrachten we in onze zelfzuchtigheid de rechten van de mens. Je hebt partijen die het woord vrijheid in hun naam dragen, waarvan ik me afvraag wat ze daar dan mee bedoelen, wel die van mij maar niet voor een ander? Cynisch denk je wel eens: “Je hebt mensen die geen oorlog nodig hebben om fout te zijn.”

Maar: terug naar die fles sherry die op 4 mei 1980 tegen de muur werd gesmeten in de Uiterwaardenstraat. Hij werd niet gesmeten. Jan Wolkers liet hem smijten door de door hem beschreven Corry, de aan de drank zijnde vrouw uit het verzet, die haar man Ben verbiedt om de volgende dag naar de parade te gaan. Jan Wolkers verzon ook dat Ben toch in die parade terecht kwam op die bijzondere dag. Wolkers’ roman DE PERZIK VAN ONSTERFELIJKHEID verscheen een half jaar na de intocht van de Canadese veteranen.Wolkers beschreef de wrangheid van het foute feestje dat deze intocht in wezen was. Niet geschreven als een grote aanklacht met een vuist omhoog, maar door juist heel minutieus en liefdevol één dag te beschrijven uit het leven van een man met een oude hond, met een slecht huwelijk en een verzetsverleden, die het 35 jaar na de oorlog niet meer trekt. Een man die misschien voor Wolkers’ atelier iedere avond een heel oud hondje uitliet, en die wellicht sinds die 5e mei niet meer voorbij kwam. Een man met een verhaal dat hij met niemand meer kon delen. Hoe hij zich desondanks door het leven sloeg door één grote monoloog te houden waarin zijn hele leven steeds wordt herkauwd. We zien door de kleine geschiedenis van deze man wat voor wonden de grote geschiedenis slaat. Wolkers beschrijft op de millimeter een dag uit het leven van deze Ben Ruwiel. Zelfs zó op de millimeter dat je alle plekken uit het hele boek kan nalopen. Wolkers is op geen leugen te betrappen. Ieder detail is terug te vinden als ware het echt gebeurd. Het is fictie, maar het is waar.

Oorlog is altijd goed voor boeken en voor het toneel. Want op de theaterschool leerden we dat conflict drama is. Wat is een mooiere bron dan die verdomde oorlog. Eigenlijk voor ons toneelmakers een hoogtepunt in de geschiedenis. Een mer a boire. Hoe episch van omvang kun je de boeken, films en stukken maken over de angst en ellende in het derde rijk? Of hoe klein beschrijf je die.

De roman van Wolkers is een monument, juist door hoe hij 35 jaar na de oorlog liefdevol inzoomt op de laatste dag van één verzetsman. Datzelfde doen wij weer 35 jaar later nog eens met onze voorstelling, als monument voor al die andere verzetsstrijders: Hanny Schaft, Jan Boonekamp, Henk Dienske, Jacoba van Tongeren, en al die anderen die stierven voor onze vrijheid, of een leven lang toezagen hoe hun idee van vrijheid in de loop van de jaren veranderde in iets waarin ze zichzelf niet meer herkenden.

Dat was m.

RIEKS SWARTE

 

GELUK, 7 september 2016

Vandaag is zo’n dag dat je het geluk aan je kont lijkt te hebben. Niet dat je een smak geld krijgt of zoiets, maar dat je de dag begint met in de trein te stappen naar Amsterdam om les te geven en dat je op Centraal doorhebt dat je er pas vanmiddag hoeft te zijn en dus gelijk weer gratis terug. Dat je dan in het krantje leest dat de dag van jouw sterrenbeeld niet meer stuk kan. Zo’n dag dus. Een hele ochtend vrij! De tuin moest nog, en dus kan ik dat nu doen. Daar sta je dan in de tuin, met stralend weer en een zacht koel windje van over de bossen en de duinen, waar je het zicht op hebt. Het mooiste plekje van de wereld. De kleine gele ratelaar moet worden ingezaaid. Nu kan het, want het waait nauwelijks. Droog zand vermengd met het zaad in een boempot gedaan en intussen denkend aan de eerstejaars regiestudenten, waar ik nu dus niet zit. Ik zet bij hen ieder jaar weer de aanknop aan. We filosoferen over het vak en ze maken een stukje, een zelfportret. Met mijn bloempot op het stuk land dat bezaaid moet worden. De vlindertuin, waar allerlei bloemen waren ingezaaid, maar waar het gras zo de overhand nam, dat het een paar weken geleden allemaal met de bosmaaier tegen de vlakte moest. Inmiddels staat er alweer gras. Op de BBC vertelden ze dat de kleine gele ratelaar hét middel tegen vergrassing is, dat je moet bosmaaien, het spul zaaien en dan aanstampen. Zo gezegd zo gedaan. Met de bloempot strooi ik door het gaatje onderin het zaad gelijkmatig over het stuk land. En dan is het dansen geblazen. Het moet er ingetrapt volgens de BBC. Ik dans het hele veldje af en denk aan de regiestudenten én ik realiseer me dat dit een gelukkige dag is. Waarom? Omdat ik denkend aan mijn regiestudenten gewoon een dansje sta te maken op een veld op een mooie dag. Gisteren vertelde een van hen (een Poolse student) dat hij niet meer wist wat kunst was, dat hij eigenlijk helemaal niet van kunst houdt, dat hij het allemaal maar onzin vindt, dat hij het niet goed genoeg vind. De aanleiding was mijn vraag over wat zijzelf de wereld willen vertellen. Kunst kan de wereld helemaal niet veranderen. Maar wat dan wel. We hadden net een brief aan jonge kunstenaars gelezen van Herbie Hancock en Wayne Shorter, waarin ze jonge aanstormende kunstenaars in een open brief een hart onder de riem steken in deze tijden waar in Parijs en st. Bernardino, en waar al niet, alles wordt onderuit gehaald wat ons mensen van waarde is.

Cynisme ligt op de loer. Ook twijfel. Wat moeten we nou in deze tijd als kunstenaar? “Is het cynisme bij die jongen?” denk ik al dansend, dat hij niet weet hoe hij zich moet verhouden tot de wereld? En dat hij dan maar het hele idee van kunst maar overboord gooit?

Cynisme is volgens mij het allerslechtste wat kunst kan hebben. Je gaat uit van vertrouwen anders kan kunst niet bestaan. Je hebt het soort zwagers dat niet meewil in je voorstelling als je op 2e kerstdag een hele zaal meekrijgt. Een cynicus doet nooit mee. Hij weet het altijd beter, haalt alles onderuit om zijn gelijk te krijgen, krijgt dat gelijk ook omdat iedereen van de cynicus af wil zijn en zo blijft hij alleen over, maar de sfeer is stuk. “Zo heb je nu je zin?”, die dus. Ik geloof mijn student niet en vraag aan hem (gisteren dus): Heb je soms heimwee? Wil je dit vak wel of wat? Nee, dat was het niet. Hij vertelde dat het zijn streven was op de theaterschool terecht te komen en nu hij er zit heeft ie geen idee hoe het verder moet. Ik bedenk dat ik het hele stel vanmiddag meeneem naar het Rembrandhuis aan de overkant, want de ervaring leert dat geen theaterschoolleerling er nooit naar binnen gaat, omdat het zo aan de overkant ligt.

Mijn dansje is klaar, ga terug het huisje in leg het gevonden stukje 17e eeuws glas in de gevondenvoorwerpenbakje, stop de vorige week geoogste knofloken in mijn tas, hang het slot aan het schuurtje, kijk om me heen naar de tuin en vind echt dat dit wel een heel erg mooie dag is.

Vorige week, vond ik een gedicht van Kopland op een raam geplakt. Ik zet het op mijn telefoontje en probeer te begrijpen wat hij zegt:

WAT IS GELUK

Omdat het geluk een herinnering is
bestaat geluk omdat tevens
het omgekeerde het geval is

ik bedoel dit: omdat het geluk ons
herinnert aan het geluk achtervolgt het
ons en daarom ontvluchten wij het

en omgekeerd: ik bedoel dit: dat wij
het geluk zoeken omdat het zich
verbergt in onze herinnering en

omgekeerd: ik bedoel dit: het geluk
moet ergens en ooit zijn omdat wij dit
ons herinneren en dit ons herinnert.

Deze week is het theaterfestival. Ik ga maar één ding zien, heb de staat van het theater gelezen van Bas Heyne die ons zegt niet langer meer te zeuren en gewoon aan het werk te gaan. Ik wil nog even mijn boosheid kwijt over de cynische wereld die ons kunstenaars de onbevangenheid en het vertrouwen in de mensheid misgunt, door niet meer in ons te willen investeren. Dat dat soort alleen maar in geld denkt. Fietsend naar huis, terwijl de knoflooksprieten uit mijn tas steken herinner ik me die zin van Oscar Wilde: “Een cynicus is iemand die van alles de prijs kent en van niets de waarde.” O, wat is dit waar, en o wat kunnen ze me vandaag allemaal gestolen worden.

RIEKS

p.s. dit is de brief van Wayne Shorter en Herbie Hancock:
http://nesthq.com/wayne-shorter-herbie-hancock-open-letter/

Contact

SWARTE KUNST / STICHTING RIEKS SWARTE

ATELIER: GEDEMPTE OUDE GRACHT 65 B / 2011GM HAARLEM /

TELEFOON 003123 5768667 / MOBIEL 0622528612 /

EMAIL: INFO@RIEKSSWARTE.NL

FACEBOOK.COM/SWARTEKUNST

Zakelijke gegevens

Zakelijke leiding

Meta Weyschedé
meta@rieksswarte.nl
06-46067917

Bestuur Stichting Swarte Kunst

HENK HERMANNS: (VOORZITTER) is als persmedewerker freelance verbonden aan het Rijksmuseum, en werkt al zijn hele leven als tekstschrijver voor verschillende organisaties, zoals de politie van Amsterdam.

MARIJKE REUVERS: (PENNINGMEESTER) is theaterdirecteur van het Haagse Openluchttheater in het Zuiderpark. Ze heeft als freelancer in verschillende theaters de scepter gezwaaid en werkte als productieleider bij het Haags Conservatorium.

MARIANNE PEL: (BESTUURSLID) werkte bij het ministerie van WVC als medewerker financiële en begrotingszaken en bij de provincie Noord-Holland als medewerker bestuurlijke en juridische zaken. Daarnaast had zij diverse leidinggevende functies op het gebied van milieu en juridische zaken. Momenteel is Marianne werkzaam bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.

Bankgegevens

Stichting Swarte Kunst  NL79TRIO0197856209
Rieks Swarte zakelijk NL50TRIO 0197788637

Colofon

Deze website is ontworpen door Rieks Swarte en gebouwd door Ehud Neuhaus.